Bitkilerde Taşıma Sistemi

Bitkilerde suyun alınabilmesi için, yapraklardan su kaybının gerçekleşmesi yani transpirasyon olayının olması gerekmektedir... Yaprak yüzeyinin soğutulması için bitki terler... Böylece yaprak uygun sıcaklıkta tutulur ve enzim etkinliği devam eder...terleme ile kaybedilen su yaprak osmotik basıncını yükseltir ve yapraklarda emme kuvveti oluşur... Bu basınç suyun köklerden yapraklara taşınmasına yardım eder.

Kökün ozmotik basıncı topraktan yüksek olduğu için su bunu dengeleyebilmek için topraktan köke geçer...

Ozmotik basınç ile ozmotik potansiyel kavramları birbirinin zıttıdır ve çoğu zaman karışıklıklara sebep olmaktadır... Ozmotik potansiyel düştükçe ozmotik basınç artar... Kök hücrelerinde organik madde konsantrasyonunun yüksek tutulması ile kök osmotik basıncı toprak osmotik basıncından yüksek hale getirilir ve buna bağlı olarak topraktaki su ve mineraller ozmoz yoluyla emici tüylere ve oradan odun borularına geçer... Sonuçta aşağıdan yukarıya doğru bir itme kuvveti doğar ki buna kök basıncı denmektedir... Yüksek bitkilerde suyun sadece kök basıncı ile yukarılara taşınması mümkün değildir... Suyun büyük bir kuvvetle bitkinin üst kısımlara taşınmasında adezyon ve kohezyon kuvvetlerinin payı oldukça büyüktür... Bitki terleme ile su kaybettikçe kohezyonun yani aynı cins moleküller arası çekim sonucunda oluşan kuvvetin etkisiyle, bitkide kaybolan su bir alttaki su molekülünü çeker... Böylece alttan yukarıya doğru taşınan bir su sütunu oluşur... Suyun yukarıya doğru taşınmasında kılcallık (ksilem) ve su molekülleri ile ksilem arasında oluşan adezyon kuvvetinin de etkisi çok önemlidir.

Kökte su alımı ihtiyacı fazla olduğu için kökün ozmotik basıncı toprak solüsyonuna oranla daha yüksektir... Kökün ozmotik basıncı topraktan yüksek olduğu için su bu basınç farklılığını dengeleyebilmek için topraktan köke geçer... Eğer toprak solüsyonu ozmotik basıncı fazla olursa, bir takım toksik olmayan maddeler (örneğin şekerler) köklerde birikir veya topraktan aktif taşıma ile mineral madde alınarak ozmotik basınç arttırılır ve böylece su emilimi sağlanmış olur

Ksilemin tamamen ölü hücrelerden meydana gelmesinin aksine, floem canlı hücrelerden oluşmaktadır... Bu sebeple, floemde taşınım yüksek enerji gerektiren bir taşınım şeklidir ve suyun ksilemde taşınması ile karşılaştırıldığında oldukça yavaştır... Floemde taşınma çift yönlüdür ve tamamen kaynak ve hedef hücreler arasındaki basınç farkına bağlı olarak gelişmektedir... Kaynak hücrelerin şeker miktarı yüksektir ve bu konsantrasyon farkı sonucunda taşınma gerçekleşir... Özetle, organik madde nerede yüksek konsantrasyonda ise, orası kaynaktır ve ihtiyacın olduğu konsantrasyonu düşük organlar da hedeftir... Örneğin fotosentez ürünleri kaynak konumundaki yapraklardan bitkinin diğer organlarına yayılır... Floemde aktif taşınma esnasında konsantrasyon farkının yani basınç farkının oluşmasında ve taşınmanın gerçekleşmesinde transpirasyon akıntısının yani ksilemin de rolü çok önemlidir...

Haftanın Videosu

önceki videoları izlemek için lütfen sol üst köşedeki oynatma listesi ikonuna tıklayınız...www.muzikguncesi.com/